{"id":1576,"date":"2022-12-29T17:38:02","date_gmt":"2022-12-29T16:38:02","guid":{"rendered":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?p=1576"},"modified":"2022-12-29T20:23:31","modified_gmt":"2022-12-29T19:23:31","slug":"czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/","title":{"rendered":"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy?"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Da\u0142em taki tytu\u0142 bo nie raz si\u0119 spotyka\u0142em z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie informacj\u0105. Studia nad szeroko poj\u0119t\u0105 Grecj\u0105 nauczy\u0142y mnie jednak by sprawdza\u0107, weryfikowa\u0107, dociera\u0107 do bada\u0144 i por\u00f3wnywa\u0107 jedne z drugimi. Zreszt\u0105 zawsze jak co\u015b podaj\u0119 to jest to wynik obecnego stanu bada\u0144, a nie prawda absolutna. Kiedy\u015b historia opiera\u0142a si\u0119 na wykopaliskach i czytaniu starych manuskrypt\u00f3w. P\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142a lingwistyka, a teraz wielkie zamieszanie w antropologii i historii robi nam genetyka. Nied\u0142ugo zapewne rozkwitnie paleopsychologia czyli nauka staraj\u0105ca si\u0119 dociec jak my\u015bleli, reagowali i co czuli ludzie z dawnych epok. Ale zajmijmy si\u0119 pochodzeniem Grek\u00f3w, a tu w\u0142a\u015bnie i antropologia i genetyka nam du\u017co wi\u0119cej powiedz\u0105 ni\u017c historia.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Migracja Ludzi z Afryki<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Najpopularniejsze teorie g\u0142osz\u0105 , \u017ce cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny wyewoluowa\u0142 w Afryce. Wyewoluowa\u0142 czyli pojawi\u0142 si\u0119 jako gatunek. Gatunki ewoluuj\u0105, czyli zmieniaj\u0105 si\u0119. Udoskonalaj\u0105, albo lepiej przystosowuj\u0105 do zmieniaj\u0105cego si\u0119 otoczenia. Kiedy\u015b by\u0142y ma\u0142py, p\u00f3\u017aniej z nich wyewoluowa\u0142y r\u00f3\u017cne gatunki cz\u0142owieka kopalnego, a\u017c w ko\u0144cu 300.000 lat temu pojawi\u0142 si\u0119 nasz gatunek. Jak wspomnia\u0142em, w Afryce. Nie znaczy to, \u017ce ca\u0142a ewolucja cz\u0142owieka przebiega\u0142a w Afryce, bo pewne odkrycia min. w Grecji mocno tu mieszaj\u0105, ale na pewno jej ko\u0144cowy etap. Czyli kiedy\u015b ludzie wsp\u00f3\u0142cze\u015bni, byli tylko w Afryce, a dzi\u015b s\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wniosek, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich musia\u0142a z tej Afryki wyw\u0119drowa\u0107. Naturaln\u0105 drog\u0105 by\u0142y trasy wiod\u0105ce najpierw na Bliski Wsch\u00f3d, a p\u00f3\u017aniej do Azji, Europy, Ameryk i Australii. To si\u0119 wydaje oczywiste i potwierdzaj\u0105 to i wykopaliska i badania genetyczne. Pewne spory mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 w kwestii, kiedy cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny pojawi\u0142 si\u0119 w Europie. Tradycyjnie si\u0119 uwa\u017ca, \u017ce 60.000 lat temu. Problem w tym, \u017ce najstarsza czaszka cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego znalezione w Grecji, w jaskini Apidima, datowana jest na 210.000 lat. To najstarsze szcz\u0105tki cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego znalezione w Europie. Zatem by\u0142y jakie\u015b wcze\u015bniejsze migracje, ale nale\u017cy je na razie traktowa\u0107 epizodycznie. Czaszka z Apidima ostatnio by\u0142a skanowana i jej kopia mia\u0142a by\u0107 wydrukowana i badana w USA, w Smithsonian Institution, czyli najwi\u0119kszym kompleksie muze\u00f3w i o\u015brodk\u00f3w badawczych na \u015bwiecie. W Grecji znaleziono tez inne szcz\u0105tki ludzkie, starsze ni\u017c 60.000 lat, ale o tym ju\u017c pisa\u0142em przy okazji artyku\u0142u o pewnej mgle tajemnicy jaka skrywa odkrycia na terenie Grecji. Wiec dzi\u015b odk\u0142adam na bok, tych kt\u00f3rzy pojawiali si\u0119 na terenie Grecji przed g\u0142\u00f3wn\u0105 migracj\u0105 cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego do Europy, jaka mia\u0142a miejsce 60.000 lat temu. Zatem 60.000 lat temu do Europy przybywaj\u0105 ludzie kt\u00f3rzy s\u0105 nazwani Wczesnymi Europejskimi Lud\u017ami Wsp\u00f3\u0142czesnymi. Mi\u0142o\u015bnicy Antropologii skojarz\u0105 ich pod nazw\u0105 cz\u0142owieka z Cro-Magnon, s\u0142ynnymi malunkami na \u015bcianach jaski\u0144 i figurkami kobiet kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 o\u017cywienie u os\u00f3b gustuj\u0105cych w paniach puszystych. 30.000 lat temu klimat zacz\u0105\u0142 si\u0119 sch\u0142adza\u0107 i tych pierwszych Europejczyk\u00f3w ch\u0142ody wygna\u0142y w cieplejsze okolice kontynentu czyli na po\u0142udnie. W Grecji \u015blady tych ludzi znajdziemy min w jaskini Thopetra ko\u0142o Kalampaki, albo w jaskini Franchti ko\u0142o Epidauros.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
malunek naskalny<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

T\u0119 pierwsz\u0105 populacj\u0119 naszego gatunku w Europie nazywamy wczesnymi europejskimi wsp\u00f3\u0142czesnymi lud\u017ami. Po angielsku skr\u00f3t EEMH, jakby kto\u015b chcia\u0142 sobie temat zg\u0142\u0119bi\u0107. EEMH to pierwsze masowe osadnictwo naszego gatunku w Europie. To, \u017ce w Grecji znalezione starsze \u015blady obecno\u015bci homo sapiens \u015bwiadczy albo o przybyciu pojedynczych grup, albo o tym, \u017ce homo sapiens przyby\u0142 do Europy ale nie rozprzestrzeni\u0142 si\u0119, 200.000 lat temu poza Ba\u0142kany. Pierwsi Europejczycy byli przedstawicielami kultur \u0142owiecko zbierackich. Nie znali ani rolnictwa ani hodowli. W wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w nie wznosili te\u017c sta\u0142ych osad. W\u0119drowali za stadami zwierz\u0105t. Jednym z rzadkich przypadk\u00f3w sta\u0142ej osady za\u0142o\u017conej przez pierwszych Europejczyk\u00f3w jest ta w miejscowo\u015bci Lepenski Vir, w Serbii. Jak si\u0119 nie myl\u0119 to najstarsza osada w Europie.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Palolityczna Venus<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Zatem pierwsi mieszka\u0144cy Grecji, to populacja pierwszych homo sapiens jacy pojawili si\u0119 w Europie, Na pewno mieli czarne w\u0142osy i ciemne oczy.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Kolejna migracja ludzi do Europy mia\u0142a miejsce ok 9-10 tysi\u0119cy lat temu. Wtedy przybyli pierwsi rolnicy. Jako, \u017ce przybyli z wybrze\u017cy dzisiejszej Turcji najpierw osiedlili si\u0119 w Grecji. Tesalia jest pierwszym regionem Europy w kt\u00f3rym pojawi\u0142y si\u0119 hodowla , rolnictwo i garncarstwo.<\/p>

Rolnicy przybyli z wybrze\u017cy Turcji przybyli przed 9000 lat nazywani s\u0105 w historii i mitologii Pelazgami, za\u015b genetycy czy archeolodzy nie mog\u0105 si\u0119 dogada\u0107 co do jednej nazwy, wi\u0119c u\u017cywaj\u0105 wymiennie takich nazw jak wcze\u015bni <\/span><\/span><\/span>r<\/span><\/span><\/span>olnicy <\/span><\/span><\/span>e<\/span><\/span><\/span>uropejscy (EEF), pierwsi rolnicy europejscy (FEF), neolityczni rolnicy europejscy, staro\u017cytni rolnicy z Morza Egejskiego <\/span><\/span><\/span>l<\/span><\/span><\/span>ub anatolijscy rolnicy neolityczni (ANF). <\/span><\/span><\/span>Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany jest skr\u00f3t EEF. Pierwsi rolnicy szybko kolonizuj\u0105 Europ\u0119 i wypieraj\u0105 jej starszych mieszka\u0144c\u00f3w. Cz\u0119sto po prostu si\u0119 z nimi mieszaj\u0105c. Populacje znaj\u0105ce rolnictwo i hodowl\u0119 wygrywaj\u0105 dzi\u0119ki demografii. Sta\u0142<\/span><\/span><\/span>y<\/span><\/span><\/span> dost\u0119p do po\u017cywienia, sta\u0142e osady, gwarantuj\u0105 du\u017co szybszy przyrost ludno\u015bci ni\u017c populacjach \u0142owiecko zbierackich. W sta\u0142ych osadach mo\u017cna np. leczy\u0107 chorych czy opiekowa\u0107 si\u0119 s\u0142abszymi czy rannymi. Trudno sobie to wyobrazi\u0107 w mobilnych grupach \u0142owieckich. Wezm\u0105 chorych na plecy i tak b\u0119d\u0105 gania\u0107 za mamutami? Zapewne te\u017c, nawet prymitywna chata zapewnia lepsza warunki do porodu ni\u017c jaskinia. <\/span><\/span><\/span>I w\u0142a\u015bnie najwi\u0119ksze pokrewie\u0144stwo z tymi wczesnymi rolnikami europejskimi wykazuj\u0105 ludzie z po\u0142udniowej Europy. <\/span><\/span><\/span>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni <\/span><\/span><\/span>Grecy, W\u0142osi czy Hiszpanie <\/span><\/span><\/span>maj\u0105 ok 60% gen\u00f3w pierwszych rolnik\u00f3w, przyby\u0142ych z wybrze\u017cy Turcji 9000 lat temu. Ale pierwsi europejscy rolnicy nie tylko poszli w stron\u0119 Grecji, ale r\u00f3wnie\u017c dzisiejszego Iranu i wybrze\u017ca Bliskiego Wschodu. St\u0105d te\u017c podobie\u0144stwo w wygl\u0105dzie i mieszka\u0144c\u00f3w po\u0142udniowej Europy i Iranu i Bliskiego Wschodu. <\/span><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Ekspansja rolnictwa i ekspansja anatolijskich rolnik\u00f3w<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

T<\/span><\/span><\/span>eraz zbierzmy to jako\u015b w ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p>

Ok 60.000 lat temu zaczyna si\u0119 regularne zasiedlanie Europy przez Homo Sapiens, czyli nasz gatunek. Tak powstaje nam populacja \u0142owc\u00f3w zbieraczy EEMH. 9000 lat temu Europ\u0119 kolonizuj\u0105 anatolijscy rolnicy, czy pierwsi rolnicy europejscy i oni zdominuj\u0105 genetycznie \u015br\u00f3dziemnomorskie kraje europejskie. Ta dominacja trwa do dzi\u015b. Poza tym anatolijscy rolnicy, czyli pierwsi rolnicy europejscy wymieszaj\u0105 si\u0119 z Persami, a z ludno\u015bci\u0105 dzisiejszej Syrii mieszaj\u0105 si\u0119 ca\u0142y czas bo s\u0105 s\u0105siadami. St\u0105d pokrewie\u0144stwo genetyczne, kt\u00f3re przek\u0142ada si\u0119 na wygl\u0105d. <\/span><\/span><\/span><\/p>

I teraz ostatni akt powstawania staro\u017cytnych Grek\u00f3w. Ot\u00f3\u017c 5000 lat temu mia\u0142a Europie miejsce kolejna wielka migracja. By\u0142\u0105 to migracja ludzi, kt\u00f3rzy przynie\u015bli j\u0119zyki indoeuropejskie. Czyli migracja pasterzy z zachodniego stepu czyli WSH. Indoeuropejczycy mieli swoje siedziby na stepie mi\u0119dzy morzem czarnym a kaspijskim. Stamt\u0105d rozeszli si\u0119 po Europie i zachodniej Azji. Ok 4000 lat temu dotarli do Grecji. I tu uwaga. W szcz\u0105tkach Grek\u00f3w z epoki br\u0105zu znajdujemy ok 15% domieszki Indoeuropejczyk\u00f3w. Nie dotyczy to Krety. Krete\u0144czycy epoki br\u0105zu nie zmieszali si\u0119 z Indoeuropejczykami. Pasterze czyli Indeuropejczycy przynie\u015bli do Europy geny odpowiadaj\u0105ce za jasne w\u0142osy i jasn\u0105 karnacj\u0119. Im wi\u0119cej domieszki pasterzy WSH tym cz\u0119\u015bciej w populacji s\u0105 osoby o jasnej karnacji i blond w\u0142osach im wi\u0119cej domieszki anatolijskich rolnik\u00f3w, tym ludno\u015b\u0107 ciemniejsza jak w Grecji czy we W\u0142oszech. Nie jest znane nauce dlaczego w Europie zapanowa\u0142y j\u0119zyki indoeuropejskie. Przecie\u017c w przypadku Grecji to by\u0142a domieszka 15% owa, a jednak j\u0119zyk pelsagisjki, czyli j\u0119zyk rolnik\u00f3w z Anatolii zosta\u0142 wyparty przez antyczn\u0105 grek\u0119.<\/span><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Ekspansja lud\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w indoeuropejskich<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Teraz powr\u00f3\u0107my do pytania tytu\u0142owego. Czy staro\u017cytni Grecy byli blondynami? W\u015br\u00f3d Grek\u00f3w epoki br\u0105zu mog\u0142y si\u0119 zdarza\u0107 osoby o blond w\u0142osach i niebieskich oczach. Niemniej epizodycznie. Tutaj dodam, \u017ce geny odpowiadaj\u0105ce za orientalny wygl\u0105d s\u0105 dominuj\u0105ce. W ma\u0142\u017ce\u0144stwach os\u00f3b o wygl\u0105dzie typowo s\u0142owia\u0144skim z osobami o wygl\u0105dzie orientalnym, dzieci cz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0107 orientalnie. <\/span><\/span><\/span><\/p>

Podsumowanie<\/span><\/span><\/span><\/p>

Wszyscy w Europie jeste\u015bmy mieszank\u0105 trzech opisanych grup czy populacji czyli \u0142owc\u00f3w zbieraczy EEMH, pierwszych rolnik\u00f3w europejskich przyby\u0142ych z Anatolii EEF i najp\u00f3\u017aniej przyby\u0142ych pasterzy ze stepu czyli Indoeuropejczyk\u00f3w skr\u00f3towo WSH. W Grecji podobnie jak i w Turcji, Syrii czy Persji dominuje genetyczny sk\u0142adnik anatolijskich rolnik\u00f3w. <\/span><\/span><\/span><\/p>

Z niebieskimi oczami to troch\u0119 jest tak, \u017ce ilu naukowc\u00f3w tyle teorii. Raz dowodz\u0105, \u017ce to mutacja znad Morza Czarnego, innym razem, \u017ce z Syberii, to zn\u00f3w, \u017ce to efekt mieszania si\u0119 naszego gatunku z neandertalczykiem. <\/span><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Da\u0142em taki tytu\u0142 bo nie raz si\u0119 spotyka\u0142em z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie informacj\u0105. Studia nad szeroko poj\u0119t\u0105 Grecj\u0105 nauczy\u0142y mnie jednak by sprawdza\u0107, weryfikowa\u0107, dociera\u0107 do bada\u0144 i por\u00f3wnywa\u0107 jedne z drugimi. Zreszt\u0105 zawsze jak co\u015b podaj\u0119 to jest to wynik obecnego stanu bada\u0144, a nie prawda absolutna. Kiedy\u015b historia opiera\u0142a si\u0119 na wykopaliskach i czytaniu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"yoast_head":"\nCzy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy? - Moja Grecja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy? - Moja Grecja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Da\u0142em taki tytu\u0142 bo nie raz si\u0119 spotyka\u0142em z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie informacj\u0105. Studia nad szeroko poj\u0119t\u0105 Grecj\u0105 nauczy\u0142y mnie jednak by sprawdza\u0107, weryfikowa\u0107, dociera\u0107 do bada\u0144 i por\u00f3wnywa\u0107 jedne z drugimi. Zreszt\u0105 zawsze jak co\u015b podaj\u0119 to jest to wynik obecnego stanu bada\u0144, a nie prawda absolutna. Kiedy\u015b historia opiera\u0142a si\u0119 na wykopaliskach i czytaniu...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Moja Grecja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-29T16:38:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-29T19:23:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"669\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"512\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"christian arnidis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/\",\"name\":\"Moja Grecja\",\"description\":\"Moja Grecja Christian Arnidis przwodnik historyczny po Grecji kontynentalnej\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg\",\"width\":669,\"height\":512},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#webpage\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/\",\"name\":\"Czy staro\\u017cytni Grecy mieli blond w\\u0142osy? - Moja Grecja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-12-29T16:38:02+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-29T19:23:31+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\\u0142\\u00f3wna\",\"item\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy staro\\u017cytni Grecy mieli blond w\\u0142osy?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9\",\"name\":\"christian arnidis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"christian arnidis\"},\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/author\/christian-arnidis\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy? - Moja Grecja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy? - Moja Grecja","og_description":"Da\u0142em taki tytu\u0142 bo nie raz si\u0119 spotyka\u0142em z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie informacj\u0105. Studia nad szeroko poj\u0119t\u0105 Grecj\u0105 nauczy\u0142y mnie jednak by sprawdza\u0107, weryfikowa\u0107, dociera\u0107 do bada\u0144 i por\u00f3wnywa\u0107 jedne z drugimi. Zreszt\u0105 zawsze jak co\u015b podaj\u0119 to jest to wynik obecnego stanu bada\u0144, a nie prawda absolutna. Kiedy\u015b historia opiera\u0142a si\u0119 na wykopaliskach i czytaniu...","og_url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/","og_site_name":"Moja Grecja","article_published_time":"2022-12-29T16:38:02+00:00","article_modified_time":"2022-12-29T19:23:31+00:00","og_image":[{"width":669,"height":512,"url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"christian arnidis","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/","name":"Moja Grecja","description":"Moja Grecja Christian Arnidis przwodnik historyczny po Grecji kontynentalnej","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#primaryimage","inLanguage":"pl-PL","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg","contentUrl":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Gottlieb_Schick_Achille_and_Agamemnon_1801.jpg","width":669,"height":512},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#webpage","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/","name":"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy? - Moja Grecja","isPartOf":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#primaryimage"},"datePublished":"2022-12-29T16:38:02+00:00","dateModified":"2022-12-29T19:23:31+00:00","author":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9"},"breadcrumb":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/czy-starozytni-grecy-mieli-blond-wlosy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy staro\u017cytni Grecy mieli blond w\u0142osy?"}]},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9","name":"christian arnidis","image":{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#personlogo","inLanguage":"pl-PL","url":"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g","caption":"christian arnidis"},"url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/author\/christian-arnidis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1576"}],"collection":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1576"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1588,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1576\/revisions\/1588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1575"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}