{"id":1724,"date":"2023-06-01T17:54:18","date_gmt":"2023-06-01T15:54:18","guid":{"rendered":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?p=1724"},"modified":"2023-06-01T18:03:20","modified_gmt":"2023-06-01T16:03:20","slug":"bizancjum","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/","title":{"rendered":"Bizancjum"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

W III wieku naszej ery czasy sielskiej i bezpiecznej egzystencji w Cesarstwie Rzymskim powoli dobiega\u0142y ko\u0144ca. Rzym upada\u0142. Tak jak powoli, przez wieki r\u00f3s\u0142 w pot\u0119g\u0119 tak te\u017c przez wieki popada\u0142 w ruin\u0119. Dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o? Odpowied\u017a jest bardzo prosta i typowa dla takich przypadk\u00f3w, bo upad\u0142a ekonomia. We wszelakich programach, filmach dokumentalnych czy publikacjach, upadki pa\u0144stw, kultur czy cywilizacji, s\u0105 sprowadzane do jakich\u015b czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. A to susza, a to zaraza, a to najazdy. Du\u017co cz\u0119\u015bciej, prawie zawsze, za tym upadkiem kryje si\u0119 os\u0142abienie gospodarki. Barbarzy\u0144cy zawsze b\u0119d\u0105 naje\u017cd\u017ca\u0107, zawsze b\u0119d\u0105 susze czy kataklizmy. Pa\u0144stwo o silnej gospodarce sobie z tym poradzi, a s\u0142abe w ko\u0144cu upadnie. Rzymska ekonomia zacz\u0119\u0142a si\u0119 chwia\u0107 ju\u017c w II wieku naszej ery. A dlaczego? Gospodarka Rzymu kwit\u0142a dzi\u0119ki podbojom, a gdy te uleg\u0142y zahamowaniu, gospodarka zacz\u0119\u0142a si\u0119 chwia\u0107. Trzeba by\u0142o j\u0105 reformowa\u0107, ale reformy nigdy nie by\u0142y popularne, wi\u0119c podejmowano r\u00f3\u017cne prowizoryczne kroki, typu wypuszczanie monet z ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 szlachetnego kruszcu, co tylko nap\u0119dza\u0142o inflacj\u0119. Prosz\u0119 Pa\u0144stwa przez kilka wiek\u00f3w Rzym podbija\u0142, sprowadza\u0142 \u0142upy, grabi\u0142 i drenowa\u0142 ekonomicznie podbite terytoria i dzi\u0119ki temu funkcjonowa\u0142a jego gospodarka. Bez podboj\u00f3w Imperium Rzymskie, podobnie jak p\u00f3\u017aniej tureckie, zacz\u0119\u0142o upada\u0107 ekonomicznie. Poza tym administrowanie pa\u0144stwem rozci\u0105gaj\u0105cym si\u0119 od Szkocji po Eufrat na Bliskim Wchodzie by\u0142o organizacyjnym koszmarem. Jak nie ma pieni\u0119dzy to nie ma wojska. Paru bardziej rozgarni\u0119tych cesarzy podejmowa\u0142o jeszcze pr\u00f3by ratowania tego stanu rzeczy i jednym z pomys\u0142\u00f3w by\u0142 najpierw administracyjny, a p\u00f3\u017aniej faktyczny podzia\u0142 cesarstwa. W 395 roku naszej ery cesarz Teodozjusz, podzieli\u0142 Imperium Rzymskie na dwa odr\u0119bne pa\u0144stwa. Na Cesarstwo Wschodnie i Zachodnie. S\u0142aby ekonomicznie zach\u00f3d, pozbawiony bogactw wschodu, upad\u0142 w nieca\u0142y wiek. Natomiast Cesarstwo Wschodnie, w granicach kt\u00f3rego znalaz\u0142a si\u0119 Grecja, ca\u0142kiem dobrze radzi\u0142o sobie przez prawie 1000 nast\u0119pnych lat. A dlaczego? Czy\u017cby nawschodzie by\u0142o spokojniej? Nic podobnego. Bizancjum te\u017c ca\u0142y czas musia\u0142o walczy\u0107 o przetrwanie. Tyle \u017ce mia\u0142o du\u017co zdrowsz\u0105 ekonomi\u0119 i co bardzo istotne mia\u0142o do dyspozycji wp\u0142ywy z najbogatszych prowincji na Bliskim Wschodzie czy w Egipcie. Nie musia\u0142o si\u0119 nimi dzieli\u0107 z zachodem. Na ziemie wschodnie przecie\u017c naje\u017cd\u017cali i Germanie, kt\u00f3rzy zniszczyli \u015bwi\u0105tyni\u0119 Zeusa Olimpijskiego w Atenach, S\u0142owianie i Alba\u0144czycy, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku \u015bredniowiecza w zasadzie osiedlali si\u0119, gdzie chcieli na ziemiach Grecji. Bizancjum nieustannie walczy\u0142o na wschodzie z Persj\u0105, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej zast\u0105pili Arabowie, a potem za\u015b Turcy, Na zachodzie zn\u00f3w trzeba by\u0142o odpiera\u0107 ataki m\u0142odych pa\u0144stw s\u0142owia\u0144skich takich jak Bu\u0142garia czy Ru\u015b, albo ataki lud\u00f3w koczowniczych, takich jak Awarowie, czy Hunowie. Nie by\u0142o lekko. Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, Wschodnie cesarstwo przez 1000 lat by\u0142o w stanie nieustannej wojny z s\u0105siadami. Wojna za wojn\u0105. Nieraz armia, po w\u0142a\u015bnie sko\u0144czonej wojnie na wschodzie, maszerowa\u0142a na Ba\u0142kany by toczy\u0107 kolejn\u0105! I trwa\u0142o do czasu, do kiedy nie zacz\u0119\u0142a upada\u0107 ekonomia cesarstwa. Jak wspomnia\u0142em, nie ma pieni\u0119dzy to nie ma wojska. Wojny Bizancjum z s\u0105siadami toczy\u0142y si\u0119 ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem, bo nie raz Konstantynopol by\u0142 oblegany, ale przecie\u017c uda\u0142o si\u0119 cesarstwu i pokona\u0107 Persj\u0119 i podbi\u0107 Bu\u0142gari\u0119. W ko\u0144cu jednak upad\u0142o. Jak lubi\u0119 powtarza\u0107, z podobnych powod\u00f3w, co Polska Szlachecka. S\u0142aba w\u0142adza cesarska i silna magnateria, kt\u00f3ra dba\u0142a tylko o swoje posiad\u0142o\u015bci i swoje bogactwo. Kr\u00f3tkowzroczna magnateria, bo w ko\u0144cu jej ziemie i latyfundia pad\u0142y \u0142upem naje\u017ad\u017ac\u00f3w czy s\u0105siednich kraj\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Meteory\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Klasztor Przemienienia Pa\u0144skiego w Meteorach<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Bizancjum to nazwa wprowadzona do u\u017cycia przez niemieckich historyk\u00f3w w XIX wieku. Mieszka\u0144cy cesarstwa tak siebie wcale nie nazywali, nie nazywali si\u0119 te\u017c Grekami! Mieszka\u0144cy Wschodniego Cesarstwa uwa\u017cali siebie za Rzymian. Zreszt\u0105 Turcy podbijaj\u0105c Anatoli\u0119 stworzyli na jej ziemiach su\u0142tanat Rumu, czyli su\u0142tanat Rzymu! W \u015bredniowieczu s\u0142owa Grek u\u017cywano jako synonim poganina. Tak naprawd\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce mieszka\u0144cy cesarstwa s\u0105 Grekami pojawi\u0142a si\u0119 ju\u017c pod koniec jego istnienia, za spraw\u0105 pewnego teologa i filozofa z Mistry, Plothyna. Wtedy Grecy zauwa\u017cyli, \u017ce s\u0105 Grekami, a nie Rzymianami. Sama nazwa Bizancjum, to stara nazwa Konstantynopola, kiedy\u015b greckiej kolonii za\u0142o\u017conej w VII wieku przed nasz\u0105 er\u0105, przez osadnik\u00f3w z Megary. W IV wieku naszej ery miasto rozbudowa\u0142, uczyni\u0142 stolic\u0105 i nazwa\u0142 swoim imieniem cesarz Konstantyn Wielki. Ale wr\u00f3\u0107my do mieszka\u0144c\u00f3w Cesarstwa Wschodniego, do pytania kim byli. Spadkobiercami Rzymu czy Grecji, przecie\u017c Wschodnie Cesarstwo w wi\u0119kszo\u015bci pokrywa\u0142o si\u0119 z ziemiami Imperium Aleksandra Wielkiego, z ziemiami silnie zhellenizowanymi. Z terenami, na kt\u00f3rych i pos\u0142ugiwano si\u0119 Grek\u0105, gdzie by\u0142y greckie o\u015brodki edukacyjne, szko\u0142y m\u00f3wc\u00f3w i biblioteki. Ta kwestia to od razu Pa\u0144stwu powiem, nie raz jest przyczyn\u0105 awantur i w gronie historyk\u00f3w, i historyk\u00f3w sztuki. Mo\u017cna nawet dobrych znajomych przez takie rozmowy straci\u0107, co i mi si\u0119 zdarzy\u0142o. Jeszcze mamy tutaj kwesti\u0119 wp\u0142yw\u00f3w orientalnych, prawda? Zaczn\u0119 wi\u0119c od tego Orientu, czyli od wp\u0142yw\u00f3w Bliskiego Wschodu. Jak sobie ka\u017cdy mo\u017ce sprawdzi\u0107 w odcinkach poprzednich, Grecja zawsze mia\u0142a kontakt z Bliskim wschodem, Egiptem czy Azja Mniejsz\u0105 i to du\u017co wi\u0119kszy ni\u017c z Europ\u0105! Przecie\u017c ju\u017c 5000 lat temu mamy morskie imperium Krety stoj\u0105ce na tym poziomie co Egipt czy Mezopotamia i b\u0119d\u0105ce z nimi w ci\u0105g\u0142ym kontakcie. P\u00f3\u017aniej mamy kultur\u0119 Myke\u0144sk\u0105 czy Grecj\u0119 Klasyczn\u0105. Te\u017c ca\u0142y czas w kontakcie z krajami wschodu. Kultury Grecji i Bliskiego Wschodu przez tysi\u0105ce lat na siebie wp\u0142ywa\u0142y. Bizancjum z greckimi elitami nie spad\u0142o nagle z nieba w 395 roku naszej ery, ale ci ludzie i ta kultura tam byli ju\u017c od tysi\u0119cy lat. Cho\u0107by jako greccy koloni\u015bci na wybrze\u017cach dzisiejszej Turcji. Zatem wp\u0142ywy wzajemne by\u0142y od zawsze, przy czym kultury zachowa\u0142y swoja odr\u0119bno\u015b\u0107.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Agia Sophia w Konstantynopolu<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Teraz druga sprawa, wp\u0142ywy rzymskie. Rzym m\u00f3g\u0142 mie\u0107 wp\u0142yw kulturowy, na Celt\u00f3w na ziemiach dzisiejszej Francji czy Anglii albo German\u00f3w, ale nie na bardziej zaawansowan\u0105 kulturowo Grecj\u0119. Rzym da\u0142 kulturze greckiej technik\u0119, technologie, prawo i administracj\u0119 i pod tym wzgl\u0119dem Bizancjum, by\u0142o kontynuatorem Imperium Rzymskiego. Ale to Grecja da\u0142a Rzymowi, nauk\u0119, edukacj\u0119, filozofie i sztuk\u0119. Co si\u0119 jednak b\u0119dzie dzia\u0142o z kultur\u0105 po wyodr\u0119bnieniu Cesarstwa Wschodniego, czyli Bizanty\u0144skiego. Ot\u00f3\u017c troch\u0119 ponad wiek po tym akcie, za panowania Justyniana, prefekt Konstantynopola wydal prawa miejskie w j\u0119zyku greckim. Wkr\u00f3tce grecki sta\u0142 si\u0119 j\u0119zykiem urz\u0119dowym, bo by\u0142 powszechnie u\u017cywany. Kiedy\u015b pewien prawnik zwr\u00f3ci\u0142 mi uwag\u0119 na to, \u017ce kodeks Justyniana by\u0142 spisany po \u0142acinie. Tak, bo \u0142acina utrzyma\u0142a si\u0119 jeszcze przez pewien czas w s\u0105dach i w wojsku, jako nazwy stopnie oficerskich czy komend. Ale p\u00f3\u017aniej wsz\u0119dzie ju\u017c wesz\u0142a greka. Mamy j\u0119zyk, teraz edukacja. Dzieci w szko\u0142ach Bizancjum uczy\u0142y si\u0119 na antycznych dzie\u0142ach greckich. Podstaw\u0105 by\u0142a Iliada. Bizancjum, wi\u0119c kontynuowa\u0142o tradycje greckiej filozofii i literatury. Przemawia\u0107 uczono na podstawie dzie\u0142 antycznych mistrz\u00f3w. Mimo wprowadzenia chrze\u015bcija\u0144stwa, dalej czytano staro\u017cytnych filozof\u00f3w. I uwaga, wprowadzenie nowej religii nie oznacza\u0142o zniszczenia pozosta\u0142o\u015bci antyku! Przecie\u017c nie zr\u00f3wnano z ziemi\u0105 Partenonu, tylko przerobiono go na ko\u015bci\u00f3\u0142. Elity, to sprawa najprostsza. Jak sobie Pa\u0144stwo spojrzycie na nazwy rod\u00f3w cesarskich Bizancjum, to zazwyczaj traficie na nazwiska greckie. Faktem jest, \u017ce gdy Konstantyn Wielki za\u0142o\u017cy\u0142 now\u0105 stolic\u0119, czyli Konstantynopol, to \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rod\u00f3w patrycjuszowskich z Rzymu, jednak elit\u0105 tych ziem byli Grecy. Doj\u015b\u0107 teraz kt\u00f3ry r\u00f3d wywodzi\u0142 si\u0119 od Grek\u00f3w, a kt\u00f3ry od Rzymian ci\u0119\u017cko, bo kto tylko zasiad\u0142 na tronie, to sobie upi\u0119ksza\u0142 histori\u0119, jednak na pewno Kommenowie pochodzili z Grecji. Angelosowie od wiek\u00f3w mieszkali w Azji Mniejszej. Konstantyn Wielki urodzi\u0142 si\u0119 w Niszu na terenie dzisiejszej Serbii, a Justynian, 20 kilometr\u00f3w od Skopie. Nisz czy okolice Skopie\u00a0znalaz\u0142y si\u0119 pod wp\u0142ywami greckimi, 600 lat przed narodzinami Konstantyna Wielkiego, gdy te ziemie podbi\u0142 ojciec Alexandra Filip II. Elita ko\u015bcio\u0142a wschodniego to te\u017c Grecy. Greckie imiona, traktaty spisywane po grecku, sobory po grecku. W Bizancjum panuje greka, jak\u0105 mo\u017cna dzi\u015b us\u0142ysze\u0107 jeszcze w greckim ko\u015bciele.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Podzia\u0142 Cesarstwa w 395 ne. Czerwonawe, w ka\u017cdym razie nie zielone to Bizancjum<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

Bizancjum zatem kontynuuje kultur\u0119 Grecji Klasycznej, bo ta kultura zachowa\u0142a si\u0119 w Rzymie. A co to jest kultura? To niematerialny i materialny dorobek. B\u0119dzie w tym sztuka, obyczaje, prawo, technika i tak dalej. Kto\u015b jednak powie, \u017ce architektura, jest inna, \u017ce nie ma rze\u017aby. Tak. To ma zwi\u0105zek z pojawieniem si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re odrzuci\u0142o rze\u017ab\u0119 jako sztuk\u0119 poga\u0144sk\u0105 rozwijaj\u0105c dla odmiany ikonografi\u0119. Druga sprawa. Architektura ca\u0142y czas ewoluuje. Tu bezsprzecznie Rzymianie upowszechniaj\u0105 u\u017cycie zaprawy, cegie\u0142 i betonu, ale czy Rzym mia\u0142 swoje style w architekturze? Nie mia\u0142. Rzym wykszta\u0142ci\u0142 typy budowli, ale nie style, bo Rzym rozwija\u0142 greck\u0105 architektur\u0119. Teatry, \u015bwi\u0105tynie, a nawet domy prywatne by\u0142y budowane na wz\u00f3r greckich, a z czasem modyfikowane. Jedna z rzymskich budowli odcisn\u0119\u0142a wielkie pi\u0119tno na architekturze. To bazylika. Bazylika ma dwa znaczenia. Albo oznacza rang\u0119 ko\u015bcio\u0142a, albo typ budowli. Nas zainteresuje to drugie. \u0141atwo te budowle zobaczy\u0107 w Grecji. Wystarczy sobie odwiedzi\u0107 bazylik\u0119 \u015bw. Demetriusza w Salonikach. To taka bazylika jak z katalogu, wzorcowa. W Atenach macie pa\u0144stwo katedr\u0119 \u015bw. Dionizego Areopagity, r\u00f3wnie\u017c w stylu bazyliki albo ko\u015bci\u00f3\u0142 Agioi Anargyroi przy uliczce Prytaneiou. Bazylika jest pod\u0142u\u017cna, nie ma kopu\u0142y i ma dach taki kaskadowy. Ten typ konstrukcji wprowadzaj\u0105 Rzymianie w II wieku naszej ery jako budowl\u0119 publiczn\u0105. W Bazylice mog\u0142y by\u0107 sklepy, s\u0105dy, hale targowe. Cokolwiek. Pierwsi chrze\u015bcijanie, gdy akurat nie byli prze\u015bladowani, spotykali si\u0119 w\u0142a\u015bnie w rzymskich bazylikach. Gdy mogli wznosi\u0107 ju\u017c w\u0142asne miejsca spotka\u0107, czyli \u015bwi\u0105tynie, kontynuowali wznoszenie bazylik. Z bazylik na zachodzie rozwin\u0105\u0142 nam si\u0119 styl gotycki, natomiast na wschodzie styl bizanty\u0144ski, czyli ko\u015bcio\u0142y kopu\u0142owe. Kto\u015b pomy\u015bli, no jednak co\u015b ten Rzym da\u0142 sztuce. Tu rozczaruje, bo bazyliki rzymskie by\u0142y wzorowane na greckich stoach, czyli portykach\u2026 Najlepszy przyk\u0142ad takiej budowli, ca\u0142kowicie zrekonstruowany, znajdziecie Pa\u0144stwo na Ate\u0144skiej Agorze. Nazywa si\u0119 ona Stoa Atallosa. Od tego typu greckich budowli wywodz\u0105 si\u0119 i gotyckie katedry i monumentalne \u015bwi\u0105tynie Cesarstwa Bizanty\u0144skiego takie jak Agia Sofia w Konstantynopolu, czy te\u017c wszelakie cerkwie prawos\u0142awia. Od greckiego portyku. A sk\u0105d on si\u0119 wywodzi? Stoa, czyli portyk, czyli po prostu dach na kolumnach, bardzo bliski jest konstrukcyjnie greckim \u015bwi\u0105tyniom okresu klasycznego, wi\u0119c podobnie jak one wywodzi si\u0119 od pa\u0142acu myke\u0144skich w\u0142adc\u00f3w, czyli megaronu. To architektura epoki br\u0105zu. Z kolei megarony kontynentu by\u0142y wzorowane na pa\u0142acach w\u0142adc\u00f3w krete\u0144skich takich jak ten w Konossos. Jak sobie Pa\u0144stwo b\u0119dziecie podziwia\u0107 katedry gotyckie Francji to pami\u0119tajcie, \u017ce kontynuuj\u0105 architektur\u0119, jaka rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w Grecji 5000 lat temu.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Stoa - przodek bazylik. Ateny , agora. <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

W wieku XI rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 upadek Cesarstwa, oczywi\u015bcie przez s\u0142abn\u0105c\u0105 rol\u0119 cesarza i kulej\u0105ca gospodark\u0119. W 1071 kl\u0119ska Bizancjum pod Mantzikert, otwar\u0142a Turkom drog\u0119 do Anatolii. W 1204 zdobycie Konstantynopola przez krzy\u017cowc\u00f3w by\u0142o bardziej objawem ni\u017c przyczyn\u0105 s\u0142abo\u015bci cesarstwa. Z ka\u017cdym pokoleniem Bizancjum traci\u0142o kolejne terytoria, a\u017c pad\u0142y Konstantynopol, Mistra, Trapezunt i ostanie posiad\u0142o\u015bci bizanty\u0144skie na Krymie, czyli Teodora. W 1460 roku naszej ery Grecja znalaz\u0142a si\u0119 na d\u0142ugie wieki pod panowaniem tureckim. A jak ta okupacja wygl\u0105da\u0142a, jak si\u0119 \u017cy\u0142o Grekom w Imperium Osma\u0144skim, to w nast\u0119pnym odcinku. Pozosta\u0142o\u015bci Bizancjum znajdziemy w Grecji wsz\u0119dzie. Jest w architekturze ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w ikonach, w j\u0119zyku liturgicznym, ale najwi\u0119cej zobaczymy w Salonikach, na przyk\u0142ad w ko\u015bciele Agia Sofia, w Mistrze, ale i w Konstantynopolu, czy we W\u0142oszech w Rawennie, albo na Sycylii. A najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105, bo po\u0142\u0105czon\u0105 z niezapomnianymi widokami, b\u0119dzie wizyta w Meteorach.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W III wieku naszej ery czasy sielskiej i bezpiecznej egzystencji w Cesarstwie Rzymskim powoli dobiega\u0142y ko\u0144ca. Rzym upada\u0142. Tak jak powoli, przez wieki r\u00f3s\u0142 w pot\u0119g\u0119 tak te\u017c przez wieki popada\u0142 w ruin\u0119. Dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o? Odpowied\u017a jest bardzo prosta i typowa dla takich przypadk\u00f3w, bo upad\u0142a ekonomia. We wszelakich programach, filmach dokumentalnych czy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1725,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"yoast_head":"\nBizancjum - Moja Grecja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bizancjum - Moja Grecja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W III wieku naszej ery czasy sielskiej i bezpiecznej egzystencji w Cesarstwie Rzymskim powoli dobiega\u0142y ko\u0144ca. Rzym upada\u0142. Tak jak powoli, przez wieki r\u00f3s\u0142 w pot\u0119g\u0119 tak te\u017c przez wieki popada\u0142 w ruin\u0119. Dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o? Odpowied\u017a jest bardzo prosta i typowa dla takich przypadk\u00f3w, bo upad\u0142a ekonomia. We wszelakich programach, filmach dokumentalnych czy...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Moja Grecja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-01T15:54:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-01T16:03:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"566\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"christian arnidis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/\",\"name\":\"Moja Grecja\",\"description\":\"Moja Grecja Christian Arnidis przwodnik historyczny po Grecji kontynentalnej\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg\",\"width\":850,\"height\":566},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#webpage\",\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/\",\"name\":\"Bizancjum - Moja Grecja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2023-06-01T15:54:18+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-01T16:03:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\\u0142\\u00f3wna\",\"item\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bizancjum\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9\",\"name\":\"christian arnidis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"christian arnidis\"},\"url\":\"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/author\/christian-arnidis\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bizancjum - Moja Grecja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Bizancjum - Moja Grecja","og_description":"W III wieku naszej ery czasy sielskiej i bezpiecznej egzystencji w Cesarstwie Rzymskim powoli dobiega\u0142y ko\u0144ca. Rzym upada\u0142. Tak jak powoli, przez wieki r\u00f3s\u0142 w pot\u0119g\u0119 tak te\u017c przez wieki popada\u0142 w ruin\u0119. Dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o? Odpowied\u017a jest bardzo prosta i typowa dla takich przypadk\u00f3w, bo upad\u0142a ekonomia. We wszelakich programach, filmach dokumentalnych czy...","og_url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/","og_site_name":"Moja Grecja","article_published_time":"2023-06-01T15:54:18+00:00","article_modified_time":"2023-06-01T16:03:20+00:00","og_image":[{"width":850,"height":566,"url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"christian arnidis","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/","name":"Moja Grecja","description":"Moja Grecja Christian Arnidis przwodnik historyczny po Grecji kontynentalnej","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#primaryimage","inLanguage":"pl-PL","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg","contentUrl":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/bizancjum-grecja-3.jpg","width":850,"height":566},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#webpage","url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/","name":"Bizancjum - Moja Grecja","isPartOf":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#primaryimage"},"datePublished":"2023-06-01T15:54:18+00:00","dateModified":"2023-06-01T16:03:20+00:00","author":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9"},"breadcrumb":{"@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/2023\/06\/01\/bizancjum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bizancjum"}]},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#\/schema\/person\/5d5f4989d054eb9a9c6a69da59512bf9","name":"christian arnidis","image":{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/#personlogo","inLanguage":"pl-PL","url":"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"http:\/\/2.gravatar.com\/avatar\/e1cf552ce75fbb94e30a4cbdb2a5d088?s=96&d=mm&r=g","caption":"christian arnidis"},"url":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/author\/christian-arnidis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724"}],"collection":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1724"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1732,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724\/revisions\/1732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1725"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mojagrecja.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}